Fakültemiz Öğretim Üyelerinden Sığır Eti ve Diğer Ürünlerinde İlaç Kalıntılarının Tespitine Yönelik Yeni Bir Analitik Yöntem

Fakültemiz Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Cengiz Gökbulut’un da içerisinde yer aldığı akademisyenlerin imzasını taşıyan çalışma ile sığırlarda yaygın olarak kullanılan makrosiklik lakton grubu antiparaziter ilaçların insan tüketimine sunulan hayvansal dokulardaki kalıntılarının eş zamanlı olarak belirlenmesine yönelik hızlı, pratik ve güvenilir bir analitik yöntem geliştirildi.

Fakültemiz Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Cengiz Gökbulut, Doç. Dr. Oğuzhan Korkut ve Dr. Fazilet Şen Metin, Dr. Nurullah Güçlü ile BAÜN Sağlık Bilimleri Enstitüsü mezunu Dr. Veteriner Hekim Büşra Aslan Akyol ve doktora öğrencisi Veteriner Hekim Kübra Deliklitaş’ın imzasını taşıyan “The Development and Validation of an RP-HPLC-FD Method for the Multi-Residue Analysis of Antiparasitic Macrocyclic Lactones in Cattle Edible Tissues” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilim olan Q1 kategorisindeki “Scientific Reports” dergisinde yayımlandı.

Balıkesir Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) kapsamında da desteklenen çalışma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Cengiz Gökbulut, hayvanlarda kullanılan ilaçların belirlenen arınma sürelerine uyulmadan hayvanların kesime sevk edilmesi durumunda hayvansal ürünlerde ilaç kalıntılarının ortaya çıkabildiğini belirtti. Kontamine ürünlerin tüketilmesinin halk sağlığı açısından önemli riskler oluşturabileceğini ifade eden Gökbulut, araştırmada sığırlarda yaygın olarak kullanılan ivermektin, abamektin, doramektin, moksidektin ve eprinomektin olmak üzere beş makrosiklik laktonun et, karaciğer, böbrek ve yağ dokularında eş zamanlı olarak belirlenebilmesi amacıyla yeni bir analitik yöntem geliştirildiğini ve yöntemin geçerli kılındığını belirtti.

Araştırmada geliştirilen yöntemin uygulanmasıyla, söz konusu ilaç kalıntılarının floresan dedektörlü yüksek performanslı sıvı kromatografisi kullanılarak tespit edildiğini belirten Prof. Dr. Cengiz Gökbulut, tüm yenilebilir doku örneklerinde beş ilaç için geri kazanım oranlarının yüzde 73,91 ile yüzde 96,15 arasında değiştiğini ifade etti. Sığırların yenilebilir doku örneklerindeki makrosiklik laktonlar için tespit ve kantifikasyon limitlerinin sırasıyla 0,85-1,25 µg/kg ve 2,55-3,80 µg/kg arasında belirlendiğini aktardı.

Çalışmanın gerçek örneklere uygulanması sonucunda, incelenen 168 örneğin 18’inde makrosiklik lakton kalıntılarının tespit edildiğini belirten Prof. Dr. Cengiz Gökbulut, örneklerden birinde 40 µg/kg düzeyinde ivermektin bulunduğunu ve bu değerin ilgili maksimum kalıntı limitini aştığını, diğer pozitif örneklerin ise ilgili maksimum kalıntı limitlerinin altında kaldığını ifade etti.

Geliştirilen ve doğrulanan yöntemin, literatürdeki diğer yöntemlerden farklı olarak yalnızca 1 gram numune ve 3 mililitre çözücü kullanılarak uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Cengiz Gökbulut, yöntemin sığırların yenilebilir dokularındaki makrosiklik lakton kalıntılarını tespit etmek için uygulanabileceğini ifade etti. Gökbulut, özellikle hedef bileşiklerin yüksek lipofilik özellikleri göz önüne alındığında, yağ dokusu (adipoz doku) gibi yüksek lipid içeriğine sahip matrislerde potansiyel matris etkilerinin de dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Makale erişim adresi; https://www.nature.com/articles/s41598-026-57294-8?utm_source=researchgate.net&utm_medium=article